عنوان: جرايم رايانه اي در ايران
  نويسنده: رضا پرويزي

                                                                              
بسم ا... الرحمن الرحيم
مجدداً عرض سلام و ادب دارم خدمت همة حضار و اساتيد محترم، با كسب اجازه از محضر هيئت رئيسة محترم، من قصد دارم در يك فرصت خيلي كوتاه در رابطه با وضعيت جرايم رايانه‌اي در ايران خدمتتان اطلاعاتي را كه جمع‌آوري كرده‌ام ارائه بدم همانطوري كه مستحضر هستيد در كشورما بهره‌برداري از سيستم‌هاي رايانه‌اي و شبكه‌هاي رايانه‌اي از اواخر دهة 60 آغاز شده و از سال 1375 به اين طرف سرعت بيشتري پيدا كرده گاهاً در طول اين سالها سوء استفاده‌هايي نيز از سيستم هاي رايانه‌اي و شبكه‌هاي رايانه‌اي صورت مي‌گرفته كه اينها به سيستم قضايي و همين طور سيستم پليسي گزارش مي‌شده است. ما در حال حاضر نه در سيستم قضايي و نه در سيستم پليسي داراي هيچ گونه آمار جمع‌بندي شده و طبقه‌بندي شده مثل ساير جرائم از جمله قتل و سرقت نيستيم و اين نبود آمار داراي دلائلي است از جمله دلائلي كه مي‌توانم خدمتتون عرض بكنم يكي بحث بالا بودن رقم سياه اين جرائم است اين مختص كشور ما نيست در اكثر كشورها همين مورد وجود دارد و بالا بودن رقم سياه جرايم به اين دليل هست كه :
يك-  بزه‌ديدگان خودشان متوجه نمي‌شوند كه بزه‌ديدة جرائم رايانه‌اي شده‌اند مثلاً در يك موردي در آمريكا تعداد 000/38 سيستم رايانه‌اي و متعلق به بخش‌هاي دولتي به عنوان كامپيوترهاي هدف انتخاب شدند، موضوع جرم دسترسي غيرمجاز بود واز اين تعداد بيشتر از 000/27 سيستم رايانه اي بدون هيچ مشكلي نفوذ به درونشان انجام گرفت و از اين تعداد تنها حدود 700 متصدي سيستم رايانه‌اي متوجه شدند كه بزه‌ديدة جرم واقع شدند و در حدود 300 متصدي اقدام به گزارش موضوع به پليس كردند به همين دليل است كه رقم سياه جرم رايانه‌اي از جمله جرم دسترسي غيرمجاز بسيار بالاست. يكي ديگر از دلايل فقدان آمار هم در كشور ما و هم در كشورهاي ديگر بحث احراز وقوع جرم توسط دادسرا و پليس  براي تشكيل پرونده هست كه اين حزب يك كار تخصصي پيچيده هست به اين دليل عمدتاً تشكيل پرونده نمي‌شد و از دلايل ديگر اين است كه بزه‌ديدگان خودشان به دليل عدم اعتماد به قابليت‌هاي سيستم‌هاي قضايي و پليسي از گزارش وقايع خودداري مي‌كنند و اين هم مزيد بر علت است حالا شيوه‌ي برخورد با هر گروه از جرايمي كه در كشور ما وجود دارد بنده در ادامة عرائضم بيان خواهم كرد و در اونجا نحوه‌ي برخورد آماري را هم عرض مي‌كنم. از سال 1380 به اين طرف ارتكاب جرايم مرتبط با فناوري اطلاعات و همين طور جرائم فناوري اطلاعات در كشور ما رشد پيدا كرده و اين هم من تصورم اين هست كه به خاطر انتشار كتاب‌ها، جزوات، سي دي‌هاي آموزشي و دسترسي آسان‌تر به اينترنت بوده است. نمي‌خواهم اينجا عرض بكنم كه تقصير اينترنت هست ارتكاب اين جرائم در كشور ما، ولي خوب يكي از در واقع متغيرهايي كه مي‌شد در نظر گرفت تسهيل دسترسي به اينترنت است در كشور ما رايانه گاهاً به عنوان ابزار و وسيله ارتكاب جرم به كار رفته كه از جمله جرائم سنتي كه در آنها سيستم‌هاي رايانه‌اي مورد استفاده قرار گرفته جرم جعل بوده ا ست جعل سنتي موارد بسيار زيادي وجود دارد در سيستم دادسرا و سيستم پليسي گزارشاتش كه نشان مي دهد كه جاعلين رو آورده‌اند به استفاده از سيستم‌هاي رايانه‌اي براي جعل اسناد و مدارك ، نمونه‌هايش را بسيار ما داشتيم كه جعل اسكناس و جعل چك‌ها ي مسافرتي و يك باندي كه در تهران توسط نيروهاي عمليات ويژه آگاهي ناجا دستگير مي‌شدند. جعل در واقع از گواهي ولادت تا گواهي فوت و هر‌آنچه كه يك انسان تحصيل كرده در اين ميان لازم داره و هرچه ابزار و مدارك براي زندگي در اين جامعه لازم هست و از جمله جعل چك‌هاي افراد ديگر بود كه تونسته بودند از بانكها مبالغ بسيار زيادي را برداشت بكنند يكي ديگر از ساير جرائم سنتي كه توسط سيستم‌هاي رايانه‌اي و شبكه‌هاي رايانه‌اي به طور مكرر ارتكاب پيدا كرده بحث كلاهبرداري بوده است كه اينجا شبكه‌هايي از طريق كيمبرلي يا همان ماي‌سون داياموند كه همان بحث فروش الماس هست كه جناب آقاي نجفي از قضات محترم اصفهان كه فكر مي‌كنم 000/10 نفر دراون استان توسط آگاهي اصفهان با دستور ايشون بازجويي شده‌اند تعداد زيادي كه نقش فعال داشتند دستگير شدند و يكي شون كه در واقع سرمنشاء حل اين فعاليت‌ها بود به نحوي از دبي به داخل كشور كشيده شد و دستگير شد. حال من به جزئياتش اشاره نمي‌كنم مؤسسة ديگري از جمله كرين بانك، گلدكوئيست و از اين جور مؤسسه‌هاست كه در واقع وجود داشتند و فعاليت مي‌كردند و در واقع پول مردم را جمع مي‌كردند و مي‌فرستادند به خارج از كشور كه سيستم قضايي و سيستم پليس با اينها برخورد كرده مورد ديگر بحث افترا و آزار و اذيت بوده است كه عرض كنم در كشور ما اتفاق افتاده اين كه گذر واژه‌ي پست الكترونيكي افرادي را به دست آوردن با استفاده از پست الكترونيكي اونها با نامه‌هايي فرستاده شده به بستگان و كساني كه آدرس‌هاي پست الكترونيكيش در آدرس بوك است در پست الكترونيك وجو داشته از جمله موارد ديگري كه مربوط مي شود به بحث افتراء آزار و اذيت بحث تلفيغ تصاوير برخي افراد به تصاوير مستهجل و ارسال آنها به دوستان و آشنايان بوده و تهديد فرد براي مقاصد مختلف كه عرض مي كند اينها هم وجود داشته. بحث توهين به مقدسات ديني و ترويج فساد و فحشا كه الآن برخي ا ز سايت‌ها وجود دارند كه اين كارها را انجام مي‌دهند از اينها كم نيستند در اينترنت، گاهاً پيش اومده كه برخورد صورت گرفته با اينها حتي اگر از طريق فيلترينگ نبوده نتونستيم شناسايي بكنيم عواملش رو و معرفي بكنيم به سيستم قضايي ولي انقدر توانايي داشتيم كه سايت‌هاي اينها را براي هميشه Down كنيم يعني دامين كه ns  وصل بوده به اون سايت اونها را پيش اومده كه ما مثلاً سايتي وجود داشت به اسم گيره كه به ائمه اطهار توهين مي‌كرد و به مسئولين نظام ما به يك روش بسيار ساده عامر دامين را تغيير داديم به نام كسي ديگر به صورت قانوني هم اينكار را كرديم و اين سايت براي هميشه خوابيدن موارد ديگري كه اتفاق افتاده در كشور ما جرائم رايانه‌اي محض بوده است آنچه به وفور در كشور ما اتفاق مي‌افتد و متأسفانه خود صاحبان حق اطلاع
ندارند از حقوق قانوني خودشان و اقدام هم نمي‌كنند بحث جرم نقض حقوق پديدآوردندگان نرم‌افزارهاي رايانه اي است فقط در يك مورد شكايت در ماه گذشته در قم در اثر اقدام اداره‌ي آگاهي قم 000/12 نسخه مالي وي حاوي نرم‌افزار ايراني كشف شد تنها 6 مغازه مورد تجسس قرار گرفتند حالا اگر 60 مغازه مورد تجسس واقع مي‌شدند ببينيد كه چه در مي‌اومد و يا يك مورد ديگري كه در زمستان سال گذشته در تهران باز اقدام تعداد زيادي باز نرم‌افزار ايراني كه به صورت غيرمجاز كپي شده بودند كشف شدند عواملشون دستگير شدند كه پرونده‌هاي اينها پروندة اوني كه در تهران است در واقع براي صدور حكم به دادگاه ارجاع شده و در قم در حال رسيدگي هست متأسفانه از اين موارد زياد هست بحث نفوذ غيرمجاز به سيستم‌هاي رايانه‌اي حالا چه سرور‌ها چه سيستم‌هاي ديگر در كشور ما اتفاق افتاده از جمله مواردي كه وجود داشته و ماتونستيم كشفش بكنيم بحث هك شدن 350 وب سايت ايراني بود كه به روي سرورهاي شركت ميزبان قرار داشت كه يك شركت رقيب با استفاده از يكي از كارمندانش كه داراي توانايي‌ فني بسيار بالايي بود تونسته بود سرور يكي از افراد را دان بكند و ns ، 350 نام دارد و همين طور كنترل پنل دامن‌هاي اونها را به دست بياره كه البته ما در اين فضا بسيار با مشقّت‌هاي فراوان تونستيم كه اين رو شناسايي بكنيم ، دستگير بكنيم در دادسراي تهران براي ايشون كيفرخواست صادر شده يا از جمله مواردي كه خوب شايد در جريان قرار گرفته باشيم دورا دور بحث نفوذ غيرمجاز به شبكة بانكي كشور بود كه با تلاش پر سونل آگاهي تهران ظرف كمتر از يك هفته اين فرد شناسايي شد دستگير شد و الآن پروندش در دست رسيدگي در دادگاه هست اخيراً هم پرونده‌ي داشتيم در مشهد كه نفوذ شده بود به ويتا بيس يك شركتي كه ارائه خدمات اورجنيشن و ترمينشن انجام مكالمات تلفني مي‌كرد و در واقع ديتابيس مشتريان اينها پاك شده بود كه اين روهم در مشهد منجر به صدور حكم اوليه شده و فرد را محكوم كردند . اين اتفاقات د ركشورما افتاده اما پا به پاي اين اتفاقات و پا به پاي پيشرفت استفاده از فناوري اطلاعات در كشور اقداماتي هم در كشور براي مبارزه با اين پديده و همين طور قانونمند كردن فناوري اطلاعات يا كاربري فناوري اطلاعات در كشور انجام شده از جمله پيشگامان اين اقدامات شوراي عالي انفورماتيك بوده كه زحمات بسيار كشيدند از اقدامات كار و زماني كه هيچ كس به فكر حقوق فناوري اطلاعات نبود آنها مطالعات ذي‌قيمتي را انجام دادند در بحث حقوق فناوري اطلاعات و نتيجة  كارشون تدوين قانون حمايت از پديد آورنده‌هاي نرم افزارهاي رايانه‌اي و انتشار چندين كتاب و نشريه در اين خصوص بوده كه همچنان ادامه داره اين اقدامات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات زير مجموعه شون شركت مخابرات در اوايل سال 1380 آيين نامة فعاليت ارائه  دهندگان خدمات اينترنتي رو تنظيم كردند كه البته اجرا نشد در اونجا تكاليفي براي isp ها در نظر گرفت شده بود و همچنين مجازات‌هايي از قبيل تذكر، قطع موقت پنهاني باند، لغو موقت مجوز و نهايتاً ارجاء موضوع به دادگاه بعد از اون شوراي عالي انقلاب فرهنگي آيين‌نامة معرفي خودش را تصويب كرد كه در حال حاضر هم مي‌تونيم بگيم كه به واسطة نقض قانوني كه در مجلس تصويب شده بود براي همين مقوله در شوراي نگهبان با استناد به بحث همين آيين‌نامه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مي‌تونيم بگيم كه الآن لازم الاجرااست و الآن قضات هم به اون گاهاً استناد مي‌كنند بحث بعدي يا اقدام بعدي كه انجام شده وزارت بازرگاني كه اقدام به تهية قانون تجارت الكترونيك كرده و اين قانون به صورت طرح در مجلس مطرح شد در اواخر سال گذشته تصويب شد در باب چهارم از اين قانون بحث جرايم و مجازات‌ها را داريم كه در اون جا جعل كامپيوتري، كلاهبرداري كامپيوتري، نقض حقوق پديد آورندگان در واقع آثار صوتي و تصويري، نرم‌افزارهاي رايانه اي و نقص حقوق مؤلفان در بستر مبادلات الكترونيك مجدداً جرم انگاري شده و همين طور ثبت اسامي اعلام تجاري و اسامي تجاري به عنوان نام دامنه و استفاده غيرمجاز از آنها در بستر مبادلات الكترونيك جرم انگاري شده و مواردي در خصوص حقو ق مصرف كنندگان در اين فضا.
 اقدامات ديگري توسط نيروي انتظامي انجام گرفته كه من اون را تقسيم كردم به اقدامات ستادي و اقدامات اجرايي در اقدامات ستادي مطالعه و تحقيق پيرامون جرائم رايانه اي از سال 1378 در معاونت آگاهي اين نيرو با بهره‌گيري از متخصصيني كه در كشور حضور داشتند و با استفاده از منابع و ارتباطاتي كه از طريق سازمان پليس جنائي بين‌الملل وجود داشت آغاز شده كه نهايتاً اين تحقيقات منجر به برگزاري اولين همايش بررسي جرائم رايانه‌اي در سال 1380 و هم زمان تصويب ساختار و تشكيلات و شرح وظايف رسيدگي به اين نوع جرائم در ساختار ناجا شده الآن واحدهاي ستادي و اجرائي و تحقيقاتي سازمان و تشكيلاتشون تصويب شده و نيروي انتظامي در حال تجهيز اين واحدها و آموزش اين نفراتشون است از لحاظ آموزش در نيروي انتظامي به عنوان آموزش عمومي در دانشكده پليس جنائي دو واحد درس پي‌جويي و كشف جرائم رايانه‌اي لحاظ شده كه الآن اونها  نهادكلاسهاش برگزار مي‌شود آموزش خاص در 2 مرحله براي تعدادي از كار آگاهان استانها پيش‌بيني شده كه مرحله اولش انجام شده مرحلة دومش هم در آينده نزديك انجام خواهد شد ولي به خاطر وقوع جرائم متعدد و ضرورت وجود افسراني در سيستم كشف جرم براي رسيدگي به اين جرائم به صورت خاص تعداد اندكي مورد آموزش قرار گرفتند كه آموزششان رو به پايان است در بحث اقدامات اجرائي جرائم سنتي كه در واقع سيستم‌هاي رايانه‌اي ابزار و وسيلة ارتكاب بودند در حال حاضر توسط مجموعة آگاهي پي‌جويي و كشف مي‌شوند جرم حقوق پديد آورندگان نرم ا‌فزارهاي رايانه‌اي همين طور كه عرض كردم مثالهايش را خدمتتون توسط بازمجموعة آگاهي پي جويي شده و منجر به كشف عرض كردم مواردي كه مطرح بوده شده و تعدادي هم دستگير شدند پي جويي و كشف سرقت اطلاعات و هكينگ اون مواردي كه به عنوان نمونه پخش شد در بخش اول عرايضم اونها در واقع باز به توسط مأمورين اين نيرو كشف شدند و مي‌شود گفت كه در حال حاضر يك قابليت و توانمندي وجود دارد براي رسيدگي به جرائمي كه اتفاق خواهد افتاد يا مي‌افتد . در قوة قضائيه اقدامات با تشكيل كميته ي مبارزه با جرائم رايانه‌اي در اول ماه مهر سال 1381 با دستور حضرت آيت‌ا... شاهرودي شروع شد در اين كميته نمايندگان در واقع نمايندگان تشكلهاي صنفي ، انجمن‌هاي شركت‌هاي انفورماتيك، مجمع ناشدان الكترونيك حذف بود.
آموزش برگزار شد در سال 1381 كه تعداد 30 نفر از قضات استان تهران در يك مدت حدود 3 ماهه با مباني حقوقي در واقع جرائم رايانه‌اي آشنا شدند و نتيجه‌اش را ما در رسيدگي به جرائمي كه از جمله جرم نفوذ به سيستم‌هاي بانكي ديديم بازپرسي كه اين پرونده بهش ارجاع شده بود جزء قضاتي بود كه در اين دوره بهش آموزش داده شده بود و ما به اين آموزش‌ها اميد داريم بحث آموزش عمومي هنوز ادامه داره در دوره‌هاي آموزش ضمن خدمت كه دادگستري استان تهران برگزار مي‌كند درسي تحت همين عنوان حقوق فناوري اطلاعات در هم بخش مدني و هم بخش كيفري لحاظ شده و در حال حاضر اين دروس تدريس مي‌شود6 دوره برگزار شده اين دوره‌ها در حال حاضر بعدش در سيستم قضايي نيروهاي مسلح به واسطه خلأهاي قانوني كه وجود داشت مادة 131 در قانون مجازات نيروهاي مسلح كه لحاظ شد كه اون هم در حال حاضر قابليت اجرا داره شعبه‌اي از دادسراي كاركنان دولت اختصاص داده شده در تهران براي رسيدگي به جرائم فناوري اطلاعات و اينترنت و الآن مشغول به كار هستند شعبه 41/10 دادگاه عمومي در تهران اختصاصي پيدا كرده به رسيدگي به اين قبل جرايم، ما هم اميداواريم كه بعد از خاتمه يافتن كار تدوين قانون بيشتر بتونيم. بپردازيم به ابعاد آموزشي موضوع و با تدوين منابع، آموزشي و برگزاري كلاسهاي آموزشي و دوره هاي  آموزشي با همكاري معاومنت آموزش قوه قضائيه و مجموعه‌هاي زيربطش در استانها مقوله را پيگيري كنيم و دنبال كنيم بحث راه‌اندازي دادسراي ويژه يا در استانها اختصاص شعبي از دادسراها و دادگاهها اين موضوع را هم در ماده 29 پيش نويس مورد تاكيد قرار داده‌ايم از اينكه گوش فرا داده‌ايد متشكرم./ا.11